(En Atenas. Praza pública, no centro unha tribuna. No proscenio o pórtico aberto por un lado dun templo, con estatuas de deuses, grilandas, altar. Eva como Lucia, esposa do xefe de exército, Milcíades, con seu fillo Kimón, marcha ó pórtico, acompañada de serventas, que levan obxectos de ofrenda. Na praza pobo farrapeiro en pé. Mañá brillante.)

EVA
Por aquí, meu querido fillo, mira,
En nave veloz teu pai foi por alí,
Loitar lonxe, nas fronteras do país,
Alí, un pobo rudo, ameaza
Con valor a libertade nosa.
Vamos pregar, meu fillo, vamos,
Que o ceo protexa a nosa terra,
E traianos o teu pai a casa.

KIMÓN
¿Por que foi o meu pai tan lonxe,
Para defender este pobo roto, cagán,
Se á súa bela muller a tristeza roe?

EVA
¡Oh!, querido, non xulga o teu bon pai,
Deus podería castigarte por isto.
Só a muller que ama ten o dereito
Doerse dos gran feitos de marido,
Os que se non faría, tería vergonza.
Teu pai fixo o que debe o home.

KIMÓN
¿Temes, pois, nai, que sexa vencido?

EVA
Non, teu pai é un heroe, el vencerá,
O único, de que podería temelo,
É que non vencería a si mesmo.

KIMÓN
      ¿Como?

EVA
Hai na alma unha palabra forte,
A ambición. No escravo está durmindo,
Ou no seu medio troca en crime.
Mais nutrindoa o sangue da libertade,
Crecea como unha virtude cívica.
Esta dá a luz todo o que é belo, grande.
Se é forte demáis, volvese contra súa nai,
E loitan ata desangrarse unha. -
Se nel esta voz sería demáis forte,
Se podería vende-la patria santa,
Maldiríao. Preguemos, meu fillo.
(Van ó portico do templo, mentres que na praza se reune cada vez máis xente.)

O PRIMEIRO DO POBO
Non se oe ningunha nova fascinante,
¿Nosas tropas non achan o inimigo?

O SEGUNDO DO POBO
E aquí tamén todos son somnolentos,
Talvez xa ninguén non ten proxectos,
Como noutrora, que para realizalos
Pecisan a gorxa da súa maxestade,
O pobo. Ando por aquí dende mañá,
E ninguén quere compra-lo meu voto.

O PRIMEIRO DO POBO
¡Que vida aburrida! ¿Que se pode facer?

O TERCEIRO DO POBO
Estaría ben un chisco de disturbio.
(Neste tempo Eva prendeu o fogo do altar, lavou as mans e preparouse para a ofrenda. Dúas serventas entoan un himno, as estrofas do cal se mesturan á escena seguinte. A praza encheuse con cidadáns e pobo. Dous demagogos disputan pola tribuna.)

DEMAGOGO PRIMEIRO
¡Alén! Este lugar é só o meu.
Se non falo, a patria está en perigo.
(O pobo berra aprobativamente.)

DEMAGOGO SEGUNDO
¡Está, se falas! ¡Aparta, subornado!
(O pobo ri e aplaude.)

DEMAGOGO PRIMEIRO
Ti non es subornado: ¡non te compra ninguén!
¡Cidadáns! Con dor empezo miña fala:
Á alma nobre doe abaixa-lo
Personaxe; mais ó noso tribunal
Teño que citar do seu carro triunfal
Un gran home.

DEMAGOGO SEGUNDO
      ¡Ben comezo, carniceiro!
Florea soamente o animal,
Antes de sacrificalo.

DEMAGOGO PRIMEIRO
      ¡Lisca!

DO POBO
¿Por que escoitar a este escarnecedor?
(Dan empuxóns ó demagogo segundo.)

DEMAGOGO PRIMEIRO
Por máis que me doia, debo falar,
Por que a ti, ¡oh!, pobo soberano,
Te estimo máis, que o teu xeneral.

DEMAGOGO SEGUNDO
¿A esta horda falsa, de pelagatos,
Que como o can, espera os ósos
Á mesa do amo? - ¡Ah!, ti, medroso,
Non podo envexa-lo teu gosto.

DO POBO
¡Abaixo! ¡É traidor tamén! ¡Abaixo!
(Maltratano máis ó demagogo segundo. Eva sacrifica dúas pombas e prenda incenso no altar.)

EVA
¡Oh!, Afrodite, acepta, acepta esta
Ofrenda, escoita miña pregaria:
Non pido loor para o meu esposo,
Só paz para o seu corazón bravo.
(No fume da ofrenda xurde sorridente Eros, rodeano as Gracias e botanlle rosas. Eva, seu fillo e as serventas están devotos.)

AS SERVENTAS
¡Atendea!

EROS
      ¡Oh!, muller, ¡tes a beizón
Dun puro corazón! -

AS GRACIAS
      ¡E o amparo
Das Gracias tamén! -

AS SERVENTAS
      ¡Gracias, Afrodite!

DEMAGOGO PRIMEIRO
¡Oe, pois, pobo!, o gran Milcíades
Vendeu o país.

DEMAGOGO SEGUNDO
      ¡Oh! ¡Mente! ¡Mente!
Calade, antes de ter a vergonza
Da pena tardía.

O PRIMEIRO DE POBO
      ¡Abaixo, insolente!
(O demagogo segundo é arrastrado ó xentío.)

DEMAGOGO PRIMEIRO
Ten a flor da túa xuventude,
Tomou Lemnos dun golpe, mais agora
Parase en Paros. Foi subornado.

O TERCEIRO DO POBO
¡Morra! ¡Morra!

CIDADÁN PRIMEIRO
      Pois, gritade máis forte,
Ou arrastradevos do meu arrendo.
(O sacrificio acabouse, os deuses desapareceron.)

EVA (alzandose)
¿Que ruído é fóra? Vamos ver, fillo.

KIMÓN
Nai, están condenando un traidor.

EVA (pondo o pé na escaleira do pórtico)
Encollese o meu corazón, cando
O pobo famento xulga os grandes.
Se cae o ilustre, o vilán
Ollao con maligno, escarneceo,
Xustificando case o propio noxo.

O SEGUNDO DO POBO
Señor, queira gritar, pero estou
Ronco.

CIDADÁN SEGUNDO
      Toma e unta á garganta.

O SEGUNDO DO POBO
Logo ¿que gritar?

CIDADÁN SEGUNDO
      Morte ó traidor.

DO POBO
¡Morra! ¡Morra! -

EVA
      Pois ¿de quen se trata?

DEMAGOGO SEGUNDO (marchando á Eva)
Da persoa, que está cunha cabeza
Sobre os outros, o que eles non toleran.

EVA
¿De Milcíades? - ¡Oh, deuses grandes!
E ti, vello Crispo, a quen meu marido
Liberou da escravutide, ¿gritas morte?

CRISPO
Señora, me desculpe, de nós dous,
Só un pode vivir. Quen me fai votar así,
Está con meus tres fillos.

EVA
      ¡Ai de ti,
Se ti, Crispo, envileces tanto!
Aínda que te perdoo, se tes fame.
Mais ti, ¿Tersites? E vosoutros, todos,
Que no benestar adormecedes,
Porque meu marido foi quen arredou
O inimigo das portas. - ¡Oh, ingratos! -

TERSITES
¡Ai!, señora, é penoso para nós,
Pero que facer, este é o ambiente:
¿Quen arrisca súa toda fortuna,
Afrontando as enfadadas ondas?

DEMAGOGO PRIMEIRO
Vou pronuncia-la sentencia do pobo.
(Lucifer, como guerreiro, cunha cara asustada, chega correndo.)

LUCIFER
¡Alerta! ¡O inimigo é as portas!

DEMAGOGO PRIMEIRO
É imposible. Noso victorioso
Xeneral ¿non está?

LUCIFER
      El é o inimigo.
Soubo que conspirades contra el,
E con ira xusta no seu corazón,
Ven aquí, mentres que vós falades só.

DEMAGOGO SEGUNDO
Vós sodes os causantes, traidores.

DO POBO
¡Derribamolos! - ¡Viva o xefe! -
¡Ai de nós! Fuxa quen por onde pode. -
Terminou todo. -

DEMAGOGO PRIMEIRO
      Non. ¡Vamos ás portas
Renderlle a homenaxe!

EVA
      ¡Deuses!
Me doía a sentencia que fixo
Perde-lo meu esposo, pero é peor
Que é xusta - aínda que tereino de volta. -

PRIMEIRO DEMAGOGO
Capturade súa muller. Se a cidade
Sufrirá danos, ¡morra có seu fillo!

EVA
Polo marido morrería de bo grado,
Só non maldicide o meu fillo. -

KIMÓN
Non teme por min, nai, ven comigo,
O santuario defendenos dos danos.
(Se refuxian dos perseguidores ó pórtico do templo, dúas ninfas baixan unha grilanda de rosas entre eles e o pobo, que axiña retrocede. De fóra oense trompetas, o xentío se dispersa lamentandose. As ninfas desaparecen.)

LUCIFER (fregando as mans, ri)
¡Que broma boa! Para a intelixencia
É ben rir onde fenden os corazóns.
(volvendose ó templo)
Só a vista desta sempre remozante
Eterna beleza non me molestaría.
Teño frío no seu medio peregrino,
Que forma a nudez en pudicia,
A culpa en nobreza, o destino
Solemne, coas súas rosas, mailos
Seus labios beixantes da sinxeleza. -
¿Por que tarda tanto meu reino,
O monstro, o espanto dudoso,
Para asustar a esta ilusión,
Que na miña loita ó case caído
Home sempre fai levantar de novo? -
Pero veremos, se dentro de pouco
Chega a terribilidade da morte,
Voso xogo aburrido das sombras
¿Non terá o seu definitivo fin?
(Mesturase co pobo.)
(Á fronte dunha tropa armada, ferido, chega Adán como Milcíades. Diante del, suplicando, o pobo e os demagogos.)

DO POBO
¡Viva noso xefe! ¡Piedade, gran home!

ADÁN
¿Piedade? Pois ¿tedes algún crime?
Do fraco ¿que pode pedi-lo forte? -
Mais miña muller, meu fillo ¿non veñen?
¿Quizais aconteceulles algún mal? -

EVA
¡Ai!, Milcíades, ¿por que viñeches, se nin
Túa muller se alegra en reverte? -
Fillo, apoiame, estou caendo. ¡Ai!
Nin un bo nome legache o teu pai. -

ADÁN
¿Que é todo isto? O pobo implora,
A muller me maldi, eu polo país sangro. -

EVA
Sangra máis o país e meu corazón.
¿Por que voltaches á fronte dun exército? -

ADÁN
¿Non tocalle o escolto ó meu rango?
Voltei porque miña ferida grave
Non me deixa cumprir máis o meu cargo.
Veño poñe-lo meu poder nas mans
Do que me enviou: súa maxestade,
O pobo, e teño que renderlle conta. -
Compañeiros, agora licenciovos,
Merecedes todos a paz do voso lar.
E eu depoñoa, Palas Atenéia,
Sobre teu altar, miña espada.
(Seus compañeiros axudano subi-los chanzos do pórtico, depois se dispersan.)

EVA (botandose ó colo do seu marido)
¡Ai!, Milcíades, gran home nobre,
Máis feliz que a túa, ¿sería muller?
Olla teu fillo, que grande e bo é,
¡Que parecido contigo!

ADÁN
      ¡Meus queridos!

KIMÓN
Sabía eu que o que fai meu pai,
É ben feito. -

EVA
      ¡Ai! ¡Non avergoñame!
A esposa debería saber isto.

ADÁN
¡Fillo! Ofrece ti a miña espada.

KIMÓN (suspendendo á espada)
Garda, deusa, esta espada preciosa,
Ata que virei un día por ela.

EVA
Á esta dobre ofrenda que espalle
A nai o incenso. Olla abaixo, Palas.
(Queima o incenso.)

DEMAGOGO PRIMEIRO (na tribuna)
¿Non tiven razón, que é un traidor?
¿Que Dario comprouno? Súa ferida
É finximento só, non quere loitar con el.

DO POBO
¡Morra! ¡Morra!

ADÁN
      ¿Que clamor é este fóra?

EVA
¡Ai!, Milcíades, son voces horribles.
O xentío de novo di que es traidor.

ADÁN
É ridículo: ¿eu son traidor?
¿Eu, que vencín en Maratón?

EVA
      ¡Oh!, é así.
Mais é un mundo vil o que achaches aquí.

DEMAGOGO PRIMEIRO
¿Por que non prendedelo?
(O pobo apiñase ó portico do templo, entre eles está tamén Lucifer.)

EVA
      ¡Milcíades!
No santuario estás en seguro,
¡Non sae! - ¿Por que dispersaches a tropa?
¿Por que non prendiches esta cova de ladróns?
Só cadea merece esta canalla,
Que sente, que naciches como seu dono,
Que es máis nobre que eles todos xuntos,
E te matan para non caer a teus pés.

DEMAGOGO PRIMEIRO
¿Estades oíndo como fala a muller
Dun traidor? -

EVA
      É o dereito da muller
Defende-lo marido, mesmo culpado,
Tanto máis se é tan puro, como o meu,
E seu inimigo é vil, como vós. -

DEMAGOGO PRIMEIRO
¿Por que se deixa insultar así
O pobo soberano?

O PRIMEIRO DO POBO
      Talvez ten razón.

CIDADÁN PRIMEIRO
Quen é con eles, é sospeitoso. ¡Berrade,
Míseros, ou espichade de fame!

DO POBO
¡Morra! ¡Morra! -

ADÁN
      Tapa os ollos do fillo,
Para non ve-lo meu sangue, e vai, muller.
Non te toque o raio que á roca cae.
Só eu morre - ou ¿por que vivir máis?
Se vexo que necia é a libertade,
Pola cal loitei durante toda a vida.

DEMAGOGO PRIMEIRO
¿Que titubeades?

DO POBO
      ¡Morra! ¡Morra!

ADÁN
Eu non maldigoo este covarde pobo,
Non ten culpa, é a natureza súa,
A misería sinalao en escravo,
E a escravitude formao nun cruel
Útil dalgúns revoltosos altivos.
Eu fun só o louco, crendo que
Tal pobo necesita á libertade.

LUCIFER (aparte)
Dixeche-lo teu propio epitafio,
E por outras tumbas grandes o mesmo. -

ADÁN
Levademe abaixo. Non quedo máis
No santuario.
(Poñendo Eva cariñosamente nos brazos das súas serventas, conduceno abaixo nos chanzos.)
      Velaquí - estou pronto. -

DEMAGOGO SEGUNDO
Defendete, non perdeuse nada.

ADÁN
Se falaría, me torturaría
A ferida.

DEMAGOGO SEGUNDO
      ¡Faino! Ha pouco este pobo
Axeonllabase diante de ti.

ADÁN
Por esto mesmo é inútil todo,
Súa vergonza non perdoa o pobo.

LUCIFER
¿Estás desilusionado?

ADÁN
      Moito.

LUCIFER
¿Viches que para o pobo adoubado
Fuches señor, máis do que el por ti?

ADÁN
Talvez, mais ambas son damnación:
Con outros nomes o destino é o mesmo.
Loitar con el é un van esforzo,
Non fareino. - Pois ¿por que aspiraría
Ás alturas como alma calquera?
Viva por si, o pracer buscando,
Que pode enche-la esta vida breve,
E cambalee ebrio na dirección de Hades. -
Guiame, Lucifer, a un novo camino,
E rindo ollo ás virtudes, ós tormentos
Doutros, deseandome só praceres.
E ti, muller - antollase ó corazón -,
Que encantaches por min no deserto
Unha glorieta, se, como nai honesta,
Queres criar do meu fillo cidadán:
Es louca, con razón ri de ti a moza
Que pintada, coa boca excitada
De viño, no bordel beizo espera.
Goza, brinca, rexeita a virtude. -
¡Ó cadafalso!, para o castigo.
Non polas vilezas xamais cometidas,
Mais pola idea grande que me moveu.
(Namentres levan un tallo ó pé dos chanzos, xunto ó tallo está Lucifer, cunha machada. Adán baixa a cabeza.)

DEMAGOGO PRIMEIRO
¡Executadeo! ¡Viva a patria!

LUCIFER (en voz baixa)
Bo adeus, ¿non é? - Pois señor heroe,
¿Non te treme agora un pouco
O vento frío da morte aborta? -

EVA
¡Ai!, Palas non escoitache-lo meu rezo.
(Como un xoven de mirada branda, cunha grilanda e facha viradas para abaixo, o xenio da morte sae do templo e dá un paso cara a Adán.)

ADÁN
Palas escoitoute. - Que o ceo sexa
Contigo, Lucia. Miña alma é tranquila.

LUCIFER
Maldito mundo van de ilusións,
Estragas de novo ó máis bo momento. -

EVA
Maldito sexas, pobo de corazón frío,
Arrasache-la dita como un bruto,
Súa fresca flor caeu no po.
Mais para ti a libertade non foi
Tan doce, como doído para min. -