Anna Fazekas (Fazekaŝ) naskiĝis en Budapeŝto. Ŝi estas fratino de la historiisto Elizabeta Fazekas. Anna abiturentiĝis en Budapeŝto, poste akiris diplomon je kuracgimnastikisto. Ŝi kuracigis kaj pubertajn-, kaj plenkreskulojn. Dum la 1924-a jaro ŝi enŝaltiĝis en la laboristo-movadon, pro kio oni deportis ŝin en 1944.

Ŝiaj kelkaj poemoj aperis en "ESTI KURÍR" (Vespera Kuriro), poste en la ĉemetaĵo dimanĉa de la PESTI HÍRLAP (Gazeto de Peŝt), kaj ankaŭ en memstara volumo en 1949. Ŝi estis lektoro ĉe la eldonejo ATHENAEUM, krome inter 1952-1963 direktoro de la JUNULARA-, respekte de la Eldonejo MÓRA. Ekde 1950 aperis ŝiaj versaĵaj fabeloj por infanĝardenanoj kaj tre junaj lernejanoj en memstaraj volumoj, parte en kolektaĵoj, kaj poemoj skribitaj en faldfoliojn kaj kolorigkajerojn.

Ŝi tradukis infano-poemojn por la eldonejoj EŬROPO kaj de MUZIKVERKAĴOJ, elektitajn versaĵojn kolektis el fabeloj de Andreo Fáy.

La Kapreoleto de olda onjo - Kapreolavinjo aperis unue en 1952.

Anna Fazekas mortis la 2-an de januaro en 1973.

(Laŭ indikoj de Google-informoj de scienca kunlaborantino sinjorino Ilona Böde)

Mátracered estis hungara vilaĝo ĉe montaro Mátra. Dum la timoplena, animpremaj jaroj de la dua mondmilito, tie la tiama juna pedagogo somerumigis kvindek infanojn. Malgranda paca insulo estis ĉi tiu tendaro dum tiuj jaroj.

Multoj: infanoj kaj plenkreskuloj vizitis ĝin, ĉar la juna Anna Fazekas kreis tian etoson, ke ĉiuj estis ĝojaj en sia proksimeco. Al pliaĝuloj ŝi donis utilajn konsilojn, kun la infanoj ŝi ekskursis, animalojn nutris kaj po vesperoj ŝi kantis belegajn popolkantojn el kolektoj de Adalberto Bartók kaj Zoltán Kodály, kune kun la vilaĝaj infanoj.

Post la dua mondmilito Anna Fazekas foje rememoris al sia infantendaro en sia ŝatata montaro Mátra. Tiel naskiĝis la fabeloj: Kapreoleto de Olda Onjo - Kapreolavinjo.

Ĉi tiu, nun aperanta esperantolingva eldono - pere de la Hungara Elektra Biblioteko - estas ĝia unua esperant-lingva traduko.

Ni dankas la konsenton, permeson de sinjorino Eva Gerő, posteulino de la verkistino Anna Fazekas, pro la esperantolingva aperigebleco:

Sinjorino Adri Pásztor kaj D-ro Endre Dudich

Anna Fazekas

KAPREOLETO DE OLDA ONJO

Vilaĝ-rande sub la Mátra
vivas mia onklin' patra;
venas de ŝi ĉia belo,
ankaŭ tiu-ĉi fabelo.

Kapreolid' tre mallertas,
kien iri, ŝi malcertas;
je falinta arbo stumblis,
ho ve, ŝi la kuron rompis.

Kompatinda, plende ploras --
onjo fungojn kolektadas;
prenas ŝin en sian sinon,
portas ŝin en sian hejmon.

Ŝin flegas, dorlotadas,
freŝan fojnon manĝi donas,
kvazaŭ estus ŝi patrino,
kaj la eta - ŝia ido.

Pace kuŝas kato, hundo
kune en la angul' fundo;
ĝentilecon ili lernis,
la gasteton kor-akceptis.

Ŝi saniĝas jam bonŝance,
povus kuri, salti dance;
tamen ĉe la eta ido
forestas la gaja vido.

La okuloj tre malĝojaj
vidas ke la montoj foraj
bel-aspektas, kiel oro,
dank'al suno de l'aŭroro.

Vent' vespera nubojn pelas,
montoj, valoj, jen, fabelas:
"Vin atendas freŝ'herbeto,
-- venu hejmen, amiketo."

Larmo-plenaj la okuloj,
altiras ĝin ambaŭ uloj:
la patrino ŝin atendas,
sed la onjo bedaŭrendas.

Tage-nokte ŝi sopiras,
en la sonĝo hejmen iras;
ŝin vokadas buntaj floroj,
pli-abundas ŝiaj ploroj.

Saltas sciur' sur arbego,
frapetadas bunta pego,
voĉ' kukola gaje sonas,
idojn formikaro portas.

Akvo, vento ŝin atendas,
la ĉielo nubon tendas,
bluas kampanula reto,
vokas la trikoloreto.

Bona onjo ege ploras,
tamen ŝi ŝin ne retenas.
Kapreol' ne estas homo,
ne vidu do en la domo.

Ĝis la pordo kun ŝi iras,
onjo forta - kore diras:
"Estu do laŭ via volo,
Fartu bone, kapreolo!"

Tre silente ŝi paŝetas,
la fenestro ne ektintas:
olda onjo zorge gardas,
ĉu "la eta" re-rigardas?

Maldankema eta besto,
kvazaŭ irus ŝi al festo;
muska roko survoj'altas,
kiel fulmo ŝi sursaltas.

Sur la kresto, sur la pinto
tamen haltas la fuĝinto:
sin turnante adiaŭas,
kaj ventege ŝi forkuras.

Flavas jam la foliaroj,
falas, falas de la arboj,
domon, kampon neĝo kovras,
-- olda onjo sole vivas.

Ĉio floras post la vintro,
hantas ŝin la foririnto.
Jam la dua jaro pasas -
je la pordo iu frapas.

"Kiu povas nokte veni,
kiu kion volas de mi?"
Ĉe la lumo de la luno
pordon malfermas la onjo.

Ne temas pri nokta drako,
ĝoj - leviĝas ŝia brako;
tie kapreolideto
staras, kun sia patrino.

Patriniĝis la etulo,
revenis kun sia ido
al onja malsanulejo,
ĉar rompiĝis ties kruro.

La okuloj brile petas,
la konduto ĝin ripetas:
"Onjo kara, lin sanigu,
lian kruron mole pansu!"

Kiel nokt-fantoma ulo
malaperas en nebulo.
onjo la vunditon prenas,
kaj afable, mole pansas.

Li rapide resaniĝas,
sur monteton jam lametas;
kiam glanoj teren falas,
la etulo hejmen iras.

Matra-suba vilaĝ-rando,
onjo sidas ĉe la pordo;
ne solecas, ne ripozas,
vente-froste ŝi laboras.

Kapreoletojn amase
ŝi sanigas, ĉiam ame,
dum somer, kaj ankaŭ vintre;
ili venas, ŝin fidinte.

Amas ŝin la vilaĝanoj,
ŝin karesas ĉies manoj,
kaj "Kapreoleta onjo"
tio iĝis ŝia nomo.

Papaver', diant', salvio
floras en ŝia fenestro,
en terpoto, en tasetoj
multkoloras cent bukedoj.

Peĉjo portis la unuan,
donis Julinjet' la duan,
Katerina la alian,
ĉiu, kion havas belan.

Florojn akompanas kantoj
de la etaj vizitantoj;
la infanoj kantas ĥore,
--avinjeto ridas plore.

Vilaĝ-rande sub la Matra
vivas mia onklin patra,
ora - kora, tre afabla,
ankaŭ ŝi mem estas fabla.

Por bestetoj - salaj panoj,
kukoj pretas por infanoj.
Estu gasto ĉe avinjo! -
De l' fabelo jen la fino.

☼

(Esperantigis: Adri Pásztor
kaj D-ro Endre Dudich, kristnaske 2006.
La desegnaĵojn preparis: D-ro Ferenc Földi)

 

 

Anna Fazekas

KAPREOL-AVINJO

Valo-sine, en dometo
vivas olda avinjeto.
Bone konas ŝin la turdoj,
leporoj kaj kapreoloj,

Konas ŝin la arboj, montoj,
same la flotantaj nuboj,
la kukoloj, papilioj,
kapreolo - familioj.

Kapreolidetoj mildaj
estas ĉe ŝi gastoj oftaj;
sia bela karesnomo
estas: Kapreol-avinjo.

Kiam suno ekleviĝas,
avinjeto jam laboras;
pentras punktojn, florojn, branĉojn
sur la pladojn, glasojn, tasojn.

Kuras la peniko vigla,
kiel alta flugo agla;
pentri ŝi nur tiam ĉesas,
kiam nigra nokto venas.

Sur la ĉe-ĝardena vojo
kuras infanoj kun ĝojo.
Faskoj de primol', salvio,
timiano, delfinio,

turkdianto, kampaj floroj
dumtage je ĉiuj horoj;
portas tiujn knabinetoj.
Dancas la kapreoletoj,

gaje ŝia hund' saltadas,
la katido kun-miaŭas,
eĥas tion monto, valo,
lude, ĝis la nokto-falo.

Vintre vane ŝi atendis,
ĉar neniu sin prezentis.
Tiel pasis eĉ Kristnasko,
ne alvenis ajna gasto.

Neĝo kovris ĉiun klifon,
montopinton kaj deklivon,
fagon, kverkon; ega frosto
homojn penetris ĝis osto.

Leporeto kaŝe ploris,
timo en la kor'ekfloris.
Sub kovraĵo de glacio
naĝis fiŝa kompanio.

Kaŝis sin la etmustelo
en sia kavaĵ - kastelo;
la lacertoj hejme restis,
kaj la lupoj, ho, forestis.

Tute mutis la pasero,
falis, ĉion kovris neĝo;
kapreoloj nur arbuston
manĝis, ne havante guston.

Vane serĉas nun manĝaĵon,
timas ili ĉiun aĵon;
--en okuloj trista plendo:
"Kiam venos la printempo?"

Arb'hakistoj hejmeniris,
arbaregon jam rarigis.
Ili krias al la onjo:
"Helpu, Kapreol-avinjo!"

"Nun miraklu, bon'avinjo!
Senindulge falas neĝo,
mankas herbo, grajno, branĉo -
neĝo kaj la muta frosto

regas sur la kampoj, valoj,
do suferas animaloj.
Se la vintro tiel fortas,
ĉiuj bestoj malsatmortas."

Muta nokto pasas lante,
ŝi maldormas, atendante,
ne ripozas, ne hezitas:
la estraron ŝi vizitas...

"Helpu nun, vi, bravaj homoj,
mortas jam la kapreoloj!
Sed venkeblas eĉ la morto
per komuna homa forto."

En okuloj brilas larmoj.
Jesas ĉiuj estraranoj.
Komenciĝas Nova Jaro,
monten iras junularo.

Ilojn, najlojn ili portas,
korpe-mense ĉiuj fortas;
jam abundas la nutraĵo
-- realiĝis la miraklo.

 

(Esperantigis. Adri Pásztor kaj
Endre Dudich, januaro 2007)

 

FELIĈAN NOVJARON!