[Sar o U bago fundo vazde opre ekh shukar kher (falanster) pe alvina. Tela o telalunipe, puterdo ciborumo sikadyol. Pe chache rigako ciboromu, mashkar le mashini butyara furcinpe. Pej stungo rig le maj kuch sogodi lumake zhanimaske trabi, paj cherhaja, paj kemija. Jekh zhanari kerel variso. Sakon ando falansteri trajil - sa jekh si lenge gada. Adam taj o Lucifer pe alvinako mashkar avri den andaj phuv. Dyesej.]
ADAM
Che them, che manushaj, kaste avas?
LUCIFER
Le dulmutane buzhe naj maj but.
Nas cino le themesko gindo?
O tele dikhipe kerdas kodo,
O pohortyipe, e fuga ferijles.
Abakanak intrego phuv them si,
Sako manush, amal si po jekhipe,
Taj pasha shukar vortarimo, opral,
Gornyik tordyol o zhanajimo.
ADAM
Pherdyilas mure duhoski voja,
Kado sa mishtoj, kade kamlom vi me.
Jekh bunuj numa; le themesko gindo,
Tordyilino kodo shaj, kade gindij,
Vi mashkar nyevo vortipe. O manush
Tordy dorol, daral biagorestar,
Andral xasarel, te rispijape;
Darav, chi fajles andaj bari luma,
Sar andaj fircijango murmunto
Duhosajvelas. Kon anda fircija
Rat shorlas, anda amal, dore asvin.
LUCIFER
Tyiro buzhipe, sar dikhav, shudes,
Maj sigo, sar so trupujaspe.
ADAM
Na patya sigo, ba korro avo:
Sosko buzhoj kodo, savo bara
Luma jekheske bijarel, taj
Duhimos, le manushane jileski
Sunto, bi agoreski jag, si zhi
Akanak, shel bezexanca cicindas,
Taj pe sununo maripe silosajlas,
Pe maj shukar vorta ingreles barem.
Ta phen, kaj tordyuvas, sosko than si?
Palakodo inger man, mro dyih,
Te zangardyol, and bax, kast, pala katyi
Maripe, lashe prajsoske las manush.
LUCIFER
Mashkar but kaver anome, kado
Ekh falansterij, zolbaj, nyeve buzheske. -
ADAM
Ta, aventar.
LUCIFER
Tordyuv, na sidyar.
Majanglal shudas e purani morchi.
Te resasa sar Adam taj Lucifer,
Chi patyalas amenge kaj godyaki
Luma, taj kanchisajvasas, phand, kernas.
ADAM
Sosko dilimoj kadi vorba pale.
LUCIFER
Aba naj kaversar andej buzhi luma.
ADAM
Ker, so kames, ba sidyar.
(Lucifer kusa o Adam perdal vrazhisaren pen, sar le falanstericka.)
LUCIFER
Ale, astar gada. Sharav le bal -
Gata sam. -
ADAM
Das duma ka zhanari.
LUCIFER
Av dobrome, zhanari!
ZHANARI
Muk mange miro
Ande muri bari butyi, na merzhin.
LUCIFER
Zurales sunuj, ame anda
Mijato falansteri sam zhanara,
Kathe tyiro anav andas amen.
ZHANARI
Lasharimaski butyij, shaj phenav.
Ba, muri butyi, vi dopash shaj ashol,
Numa o tato tena nachol anda
Lombiko, taj delpe e materija. -
LUCIFER
Ah, na xoxadyilom, ta ashilas
Vi ande tut, kon o sogodipe,
Manushes uzhardan, kathar gunuj,
O baro phutyar. -
ZHANARI
Aba shaj pheras e vrama. -
Apol soski butyi keren tume?
ADAM
Ame zhanimo chi phandas kaj butyi,
Fajas amen te dikhas sogodi. -
ZHANARI
Kado naj mishto, ando cino
Garadyol o baro, cerraj o trajo.
ADAM
Chaches. Zhanav ke trubuj vi kasavo,
Kon kishaj phiravel, vaj barr, ramol:
Bilesko chi barol kher.
Ba, kado numa zalipe ando khanchi,
Taj chi zhanel ande soste zhutil. -
Numa kon kereles, kodo dikhel,
Vi tena zhanel te ramol e barr,
E butyi voj vazdel, sar jekh Del. -
Taj majstorij vi ando zhanimo.
LUCIFER
Anda kado avilam bare manush.
ZHANARI
Mishto kerde, patyivi tumen.
Le zhanimaske barvale krangi
Ekh trupo but aver sikavel,
Numa kethanej saste.
LUCIFER
Misto shukar zhuvlyi.
ZHANARI
Ba, pashakodo, numa o hamimata. -
LUCIFER
Kodo o mashkar, kaj lesko trajo beshel. -
ZHANARI
Arakhlan.
LUCIFER
Kado phendas paj materja
Anglama aba jekh matematikushi.
ZHANARI
Anda phurtyar sakon pes gindil
Ando dikhipe mashkaral. -
LUCIFER
Tu mishto alondan sityipe
E kemija.
ZHANARI
Ande kodo hodime som. -
Ta dikhas o muzeumo.
Naj les amal ande kadi luma,
La purane lumake mule pedura
Chachikane truposaj kathej,
Sa avri phukles. Mijasa beshenas
Mashkar amare dada, turbata sas,
Ulades lenca la luma, o baripe.
Ashilas pale shukar paramicha,
Pa kodo, ke sas len, mashina shoshoj.
ADAM
Kado grast sas, ba, na chacho, shaj phenav,
Kaver pedo sas dulmut, phakengo grast.
ZHANARI
Pa kado pale kodo phenen, ke
Amaleske inkrelas les o manush,
Ive, bi butyako, haj opre zhanlas
Te xutyilel, le manushesko gindo.
Phenen, ke vi leski bezex pe pes las,
E barvalimasko gindo, taj sar
Gornyik, vi pesko trajo kothe das.
Kade phenav, sar so iskireme si,
Na kade ke vi patyav sogodi;
Ta inke vi dilimo sas dulmut
O but suno, ke paramicha sas.
ADAM
Kado o zhukeli. - Kadej sar phenes. -
LUCIFER
Sama le, Adam, avri phenestut. -
ZHANARI
Kado le chorengo sluga sas.
ADAM
Sar chorenge, barvalengo guru.
ZHANARI
Kado e kimpengo kraj.
ADAM
E leva sas -
Eta, kathej e muca, o cherbo,
Sode pedo trajil pe luma?
ZHANARI
So pushimoj, tumende na kadej?
Zhuvel, so moll, taj so zhi akanak
O zhanipe chi zhanglas, kerel:
O balo taj o bakro, ba na kade
Sar o sogodipe kerdas len:
O zhuvindo chiken, o mas, taj postyin,
Save, sa pe lombika butya slugin.
Dapol kade dikhav, ke san pinzhares,
Dikhas kaver. Eta, le phuvake.
Dikhen, kabor kotor angar:
Intrego plaja pherdoj lendar,
Le manusha aba gata shaj kiden,
So akanak anda ajero uzharel
O zhanope, bara khinyasa. Kathej
Kado sonja, sastreske akharnas les,
Zhi chi nachilas. Pala archich
Na trbundas te roden. Kado kotor
Somnakaj, baro anaveskoj, ba, na
Moll khanchi. Ke kana inke o manush,
Andej korri paty, rudyilas, pestar
Maj uche zhuvinden, vi opral paj luma:
Kasaveske patyajlas vi e somnakas,
Pe peske altara lasho trajo, krisi,
Sogodi, so sunto sas, postyindas,
Te zhanel te lelpeske ekh kotor,
Ke ando parujimo, denas pelest
Sogodi. O chachimo, ke vi manro.
ADAM
Kaver, kaver, sikav, san pinzharav.
ZHANARI
Chaches ke jekh zhanari san, strenona.
Dikhas le purane zelenimata.
Eta, kathej e palutni ruzha, savi
Puterdyilas pej luma. Bimollani
Luludyij, peske shelemiji phralenca
Len o than, kathar o shukar dyivoko;
Le bare shavorengo khelimojla.
Chaches ke korkoripejla pe luma,
Ke fajas varikana sakones kasavo
Khelimo, ke luludyi bararlas vi
O buzho: e poezako taj la patyako
Suno, xoxades, xasajlas e majlashi
Zor, haj ke le trajosko vortipe
Shushes ashilas, kathe las sama
Pelende, sar pe duj kuchipe. O
Angluno poezako iskirari, kon
Atunch inke bezexkales o zhenesko
Lashipe dorolas, Homeroske
Akharnas les. Sunori luma makhlas
Tele ande kodo, Hades, sas lesko
Anav. Dulmut, perdal cirdam leske
Rindi. O kaver Tacitus Agricolaja,
Avriasajimoj taj inke sunimasko
Gindojimoj anda turbato luma.
ADAM
Ta opre ashile kadala lila
Andaj bare dyesa, sar agor lil,
Taj inke na zhanel pe jag te
Vazdel le palutnen, te pizden
Tele, tumara majstuna luma?
ZHANARI
Chacho phenipej, perdal dikhlam san,
O murdar, so garavel, xasarimoj,
Anda kodo naj slobodo kaver
Te ginavel, numa kon nachilas
Shovardesh bersh, taj le zhangeske del pes.
ADAM
Dapol la keshajake gilja,
Chi pizden ando kolo jilo
Shajipe?
ZHANARI
Ova, chaches,
Amare keshaja paj uchi
Matematika vorbin shavorenge. -
ADAM (rigate)
Ah, murdara, na darajle intrego,
Taj o majshukar uzho te choren!
ZHANARI
Zhas maj dur. - Eta, le pramadya,
Le kerdyimata, che shukares trupun,
Kado glontunoj; pelest garado
Iskiripej: Ultima ratio regum.
Sar kernas lesa, kon zhanel? Eta,
O xanro, numa manushes murdarlas -
Taj nas doshalo, kon kadalesa
Trajo lelas. Kado makhimo,
Slobodo vastesa kerdyilas,
Ekh dopash trajo trubusajlas,
Taj dik so mezil, paramicha
Chapladi. Adyes o kham kerel butyi
Misto anda me, taj kodo zhi idejazil
Kado amen slugij patyivales.
ADAM (rigate)
Dapol o artiko, o buzho asholtar -
ZHANARI
Le shel trabi, che kircij,
Shavorikanej. Po taxtaj luludyi,
Po skamin sunordo arabesk,
Sa manushane vasteske kerdyimataj.
Ta maj shudroj o paji ande kodo,
Maj mishtoj o beshipe pe skamin?
Akanak amare mashini keren
Sogodi ande amaro than, sa
Maj vortaraj, haj pa o lasho
Vastaripe de,
Ke o butyari, konfredyelo kerel,
Zhi po agor dyes pashalest ashol.
ADAM
Anda kado naj trajo, naj vojnyipe,
Savo pa pesko majsteri, maj dur
Phirlas, ando khanchi traba. - Kaj
Arakhel ajero, zor, gindipe,
Andre te sikavel cheruno
Arakhadyipe? Te kamel te zoril, taj
Shaj dikhel krujal, ande kaj lashi
Luma, inke chi xasareski shuk
Na lel. Na arekhel chi ekhe turbate
Pedos. Xoxadyilom ando zhanaripe:
Rucimo sima, taj bibaxtalipe.
ZHANARI
Na ande andre o prhalipe?
Kaj tinzol manush bi love?
Chaches, kasave buzhen perlaspe
Te azbaven.
ADAM
Phen, ta soj o buzho,
Savo ande kasavo nepeto
Jekhipe phurdel, duhojimo del?
ZHANARI
Kado buzho amende o trajipej.
Desar o manush pe peski phuv reslas,
Lashi chalyimaski kinda sas kodi:
Numa o vast trubundas te lunzharel,
Te kidel sogodi, so trubuj les.
Ta keltosarde bi gindipe, sar
O kermo, taj ando guglo zang
Opre resline te ginen hipoteza,
Te len voja pe poezipe.
Dapol amenge kaj paluno buka,
Puxume kerdyilam, perdal dikhlam
Dulmut, ke nacholtar o chil, taj
Meras bokhatar. Pala shtar miji
Bersh o kham avri shudrol,
Zelenyimata majbut na avla
Pej phuv: kado shtar miji bersh si
Amaro. Te zhanas le khames te
Sityuvas te lunzharas.
Dostaj e vrama amare zhangake,
Patyav. O tatyipe o paji lashoj
Kado inkrel majdur o tato.
Le zhundyongo garady, pashe tordyon
Kaj o avriarakhipe. Sa mishtoj
Kaj o avriarakhipe. Ta mishtoj kaj
Vorbisardam pakadal,
Ke bisterdomas muro lombiko,
Ke vime kadi butyi kerav.
LUCIFER
Phurajvel o manush kana aba
Kaj o lombiko resel, desar
Zhundyosarel. Ba, te avla lashi
Tyi butyi, che ruto avla kodo
Kon bivorbako gindo, kamipesko
Hatyar, saves naj pramady,
Zhuvindo, so e trajo tugudij
Kaste naj aversar, naj fircija,
Tena tordyarela o zheno.
Taj kathar lela kadaleske
Fuktura, phandades avrunestar,
Tinzojipestar, ande ek tang
Glazha ushtyel, po pes zhanipe.
ZHANARI
Dikh, dikh, sar vrazdel, dikh sar abdyol,
Katka-kutka nachasle trupura mishkin,
Tatoj andej mishto phandadi glazha,
E hamipe fircija taj e zoralimo
Sa kethana shinel, taj silako avla
Te mukel e materija pe mro doro.
LUCIFER
Dikhavtu, zhanari! numa kodo
Chi hatyarav, hoj so akanak
Fircijaj, tena te cirdenpe, haj
Tena te pizdel silakes.
ZHANARI
Che chaladi vorbaj;
Sakana krisij la materjake.
LUCIFER
Ah, hatryarav, phenta, pe sost fundojpe?
ZHANARI
Pe sost fundojpe? krisij, ke kade si,
Sikavel amenge o platnojipe.
LUCIFER
Ta numa la lumako tatyari san,
O majbut voj ande peste kerel. -
ZHANARI
Dapol me chi phandav glazhasa,
Taj avri ingravles andej tunyari.
LUCIFER
Chi dikhav zhuvipesko somno.
ZHANARI
Nashtig asholtar. Me, kon avridikhlas
Le zhundyongo sako garady; kon
Shelvar pharavav o trajo -
ADAM
Numa mules astardan opre
Sakana, o zhanipe bendyales
Zhal numa, pala terno platnikope,
Taj sar potyindo poezo e krajes,
Gataj te mothol, bare kerdyimata
Ba, te drabare les, na zhanel. -
ZHANARI
So prassan, chi dikhen, jekh pikko jag
Trubuj numa, taj po trajo avel? -
ADAM
Dapol, kodi pikko jag, kathar les?
ZHANARI
Numa jekh pasoj kodo, so palpale si.
ADAM
Ta kado jekh paso kon chi shuto:
Kodo na kerdas kanchi, chi zhanel,
Kanchi, le majbut sa pej avlina sas,
Pa maj sunto, ta kado ingrelas. -
Oh, ta avla, kon jokhvar keresles?
(Tela kadi vrama opral pa lombik mishkime thuv pherdyol, bungal.)
E PHUVAKE BUZHENSKI VORBA (anda o thuv)
Na avla chikana. Kado lombiko
Mange, zurales tang si, taj bulho -
Tu pinzhares man Adam - chi shajintut.
ADAM
Ta ashundan le buzheski vorba,
Oh, dikh, oh dikh, tu phutyardo manush,
Sar molls lesa, kon kutka mishkil. -
ZHANARI
Dilo sidyar. Ah, brigijma andatu.
(O lombiko phadyolas, o buzho nachilas.)
O lombik phadyilas, pale shaj kerav
E bari butyi. Ke aba del duma
O vortipe, cini gludija, o korripe,
Peravelma.
LUCIFER
Agoreske akharnas les dulmut.
Taj daba sas lazhavo tela leski
Zor, te phatyon, sar te mukas akanak
Le koripeske. -
(Klopotaren.)
Soj kado?
ZHANARI
E butyi nachilas, avilas e
Phiripesko chaso, aven andaj
Fabri, pa maja, akanak lel, mar,
Kon bezex kerdas, akanak ulaven
Zhuvjan, shavoren. Aven, si man butyi.
(Ando lungo rindo mursha aven, ando aver zhuvlya, unyi mashkarlende shavorenca, mashkar lende si vi e Eva. Pej avlina sakon krujo keren, jekh phuro anglale ushtyavel. O Adam, Lucifer taj o Zhanari tordyon pasha o muzeumo.)
O PHURO
Trandato numer!
LUTHER (anda rindo avri ushtyades)
Kathe som.
O PHURO
Tu pale
Zurales kerdan jag ando bov.
Chaches, ke sar dikhav fajtut te
Anes ando xasarimo e falansteres.
LUTHER
Kas chi faj te dikhel, ke sar
Del jag vatyime o turbato pamady,
E jag mija shibasa lelma krujal,
Kamel te reselma te khanchuvajvav:
Taj kothe te tordyav maj dur, te cicij,
Mishto zhanav, ke ame maj zurale sam. -
Chi pinzhares tu la jagako vrazho,
Numaj telaj e tigaja pinzharesla.
O PHURO
Kolyi vorbaj, chi xasa adyes.
LUTHER (palpale ushtyades)
Apol tehara pale cicij e jag.
ADAM
So dikhav? kadale murshes pinzharav.
Kado sas Luther.
O PHURO
Dujshela taj injato!
CASSIUS (avriushtyades)
Kathe.
O PHURO
Tut, trivar mintyisardom aba,
Kaj rodes bi dosh o maripe.
CASSIUS (palpaleushtyades)
Na som doshalo, kaj phenav tuke? -
Kovloj, kon kaveresko zhutimo rodel,
Zhi lesko vast sastoj. Vaj maj kovlo
Sas, muro dushmano, sostar na ferindaspe?
O PHURO
Na vorbin. - Na muntun tye shereski
Fukta chi o nasul chingar, ke kodo
Uzhojlo, ke kodo chaches.
Dapol tyo rat kasavo vrazdoj taj
Vuritoj! Sastyarnatu zhi slabostu.
ADAM
Ah, Cassius! te pinzharesas man,
Kon tusa kaj o Philipp marosma.
Ta zhi kothe zhal o nasul vortipe,
E teorija xoxadyol, ke
Kasavo uzho kolyin, feri tordyar si.
O PHURO
Shtarshelato numero.
PLATO (avriushtyandes)
Ashunav.
O PHURO
Aba pale
Kade gindosajlan ande tye sune
Ke le but guruva sa dosh kerde.
Te aves trazo, po rihel des changa.
PLATO (palpale ushtyades)
Inke vi po rihel shukar suno lav.
ADAM
Ah, Plato, sosko khelimo pelas tut
Ando grupo, palasost dorosas! -
O PHURO
O eftavardesh taj dujto numero!
MICHELANGELO (avriushtyades)
Eta, kathe.
O PHURO
Rispime mukhlan tyo than.
MICHELANGELO
Ova, ke sa skaminesko punro
Keros, haj vikodo zhungales.
Butajig rudyija te muken te
Nyevarav, te ramoj shukar pelest
Chi mukhle. Kamlom le skaminesko
Dumo, sogodi ive sas.
Maj so chi dijajlom aba,
Taj kothe muklom e mila, o kher.
(Palpale ushtyades.)
O PHURO
Rumundan, zha palpale ande tyo kher,
Taj nashtig mollesto po shukar kham.
ADAM
Michelangelo, soko rokov shaj si
Tye jileske Devles, kaj na zhanel
Te kerel. Oh, sode pinzharde karig
Godi, taj sode buzhe, purani zor.
Kako manca marlaspe - koko vityazes
Mulas, kako tang hatyardas la phuva,
Haj sa anomeske kerdas len o stato.
Oh, Lucifer, avtar, zhas;
Majdur, nashtig dikhel muro dyih, kado. -
O PHURO
Adyes duj shavora pheren e vrama,
Ande sost trubusardas grizhdejaki,
Akanak zhukarle, sakonesko kher,
Angle, angle!
(E Eva taj jekh zhuvlyi peske shavorenca angle ushtyaven.)
ADAM
So avdyome dikhipej!
Ta si vi la shudrina luma
Poezija!
LUCIFER
Ta, Adam, chi zhas?
ADAM
Numa kathe shaj hodinisaras.
O PHURO
Zhanari! dikh lenge shereski fukta
Le shavorenge.
(O zhanari dikhel e shavoren.)
EVA
Oh, so zhukarel pema.
ADAM
Kaj glaso!
LUCIFER
Dapol so les kathar kaj zhuvlyi,
Ke hatyardan chumid Semiraki?
ADAM
Kadala atunch na pinzharos.
LUCIFER
Ah, ta kade!
Kadi dulmutani gilij e kamaden:
Sakon kade phenel ke voj arakhlas
Avri o kamipe, anglal khonyik
Na zhamlas te kamel, taj kado kade
Zhal, unyi mijibersh bi nach.
ZHANARI
Kadale shavores osastyari
Si te sityareles, chobano avla.
O PHURO
Ingren len kathar.
(Le shavoren kamen te ingren, Eva chi mukel.)
EVA
Na unzuv leste! o shavoro muroj:
Kon shineles kathar la dako kolyin! -
O PHURO
Lenles, so zhukaren lesa.
EVA
Oh, muro shavoro! ta me xaxavostut
Mure jileske ratesa. - Kaj si e zor,
Kon kado sunto astaripe shinel?
Te phenav tele patute sakana,
Te xasajves ando butipe, taj
Mure jakha iva rodelatut,
Mashkar le shel strejna?
ADAM
Ah, manushale, te si anglatume
Sunto, muken la dake shavores.
EVA
Ova, ova tu blago strejno.
O PHURO
Tromako san strejnona;
Te mukasa la fircijako zor
Sigo tele perel o zhanipesko
Suntojimo.
EVA
So mange o shudro zhanipo!
Te pereltar, kana lyuma vorbil.
O PHURO
Kerna aba?
ADAM
Hah, na unzon leste.
Kutka si jekh xanro, sityarav tumen,
Sar trubuj te boldenles.
LUCIFER
Sunope, na mishkintu!
(Pej Adam esko phiko shol peske vast, kodo pale morcojpe.)
Hatyares mure vasteski bari zor. -
EVA
Oh, muro shavoro!
(Kethane perel, lake shavores ingren.)
O PHURO
Duj zhuvlya, bi amaleskej,
Te vazdel vast, kaske trubuj.
ADAM
Kadi, mange trubuj.
O PHURO
Zhanari! so phenes.
ZHANARI
Kamado mursh, taj nasvali zhuvlyi
Hamime nepetos anen pe luma. Nashtig.
ADAM
Ma chi tordyuvavtar, vi voj te kamel.
EVA
Tyiri sim, bare duhosko mursh.
ADAM
Kamavtut, zhuvlye, anda chacho jilo.
EVA
Kamav tut vi me, hatyarev, sakana.
ZHANARI
Kado dilyimoj. - Zhanunoj, chaches,
O puranipo pale te sikadyol
Ande kaj shelbersh. - Kathar si kado?
ADAM
La bar mandyinaki paluni razaj.
O PHURO
Sunujimoj. -
ADAM
Na sunun. - Amaroj
Kado dilyimoj: ame tumaro
Trazope na sunusaras. Ke so
Pe luma baro haj shukar sas, sa
Kasavo dilyimoj, saveske hodime
Gindo tordy chi iskiril. Buzhi vorbaj
Kodi savi mashkar ame si, sar
Guglo alavoro, chacharel, ke
Amaro dyih nyamoj, haj rispisaras
La puvako praho, rodas drom, ucho.
(La Eva angajes inkrel.)
O PHURO
So ashunas len, and ishpitajo lenca!
LUCIFER
Kathe sig zhutor trubuj, Adam, zhastar!
(Milnope.)