Fusz Mihály
Flora Transilvaniae excursoria
INDEX, PRAEFATIO
Index
I. PHANEROGAMAE EXOGENAE (DICOTYLEDONEAE)
Familia I. Ranunculaceae
Familia II. Berberideae
Familia III. Nymphaeaceae
Familia IV. Papaveraceae
Familia V. Fumariaceae
Familia VI. Cruciferae
Familia VII. Cistineae
Familia VIII. Violarieae
Familia IX. Resedaceae
Familia X. Droseraceae
Familia XI. Polygaleae
Familia XII. Sileneae
Familia XIII. Alsineae
Familia XIV. Elatineae
Familia XV. Lineae
Familia XVI. Malvaceae
Familia XVII. Tiliaceae
Familia XVIII. Hypericineae
Familia XIX. Acerineae
Familia XX. Hippocastaneae
Familia XXI. Ampelideae
Familia XXII. Geraniaceae
Familia XXIII. Balsamineae
Familia XXIV. Oxalideae
Familia XXV. Zygophylieae
Familia XXVI. Rutaceae
Familia XXVII. Celastrineae
Familia XXVIII. Rhamneae
Familia XXIX. Terebinthaceae
Familia XXX. Papilionaceae
Familia Caesalpinieae
Familia XXXI. Amygdaleae
Familia XXXII. Rosaceae
Familia XXXIII. Sanguisorbeae
Familia XXXIV. Pomaceae
Familia XXXV. Onagrariae
Familia XXXVI. Halorageae
Familia XXXVII. Hippurideae
Familia XXXVIII. Callitrichineae
Familia XXXIX. Ceratophylleae
Familia XL. Lythrarieae
Familia XLI. Tamariscineae
Familia XLII. Philadelpheae
Familia XLIII. Cucurbitaceae
Familia XLIV. Portulacaceae
Familia XLV. Paronychieae
Familia XLVI. Selerantheae
Familia XLVII. Crassulaceae
Familia XLVIII. Grossularieae
Familia XLIX. Saxifrageae
Familia L. Umbelliferae
Familia LI. Araliaceae
Familia LII. Corneae
Familia LIII. Lorantaceae
Familia LIV. Caprifoliaceae
Familia LV. Stellatae
Familia LVI. Valerianeae
Familia LVII. Dipsaceae
Familia LVIII. Compositae
Familia LIX. Ambrosiaceae
Familia LX. Campanulaceae
Familia LXI. Vaccineae
Familia LXII. Ericineae
Familia LXIII. Pyrolaceae
Familia LXIV. Monotropeae
Familia LXV. Oleaceae
Familia LXVI. Asclepiadeae
Familia LXVII. Apocyneae
Familia LXVIII. Gentianeae
Familia LXIX. Polemoniaceae
Familia LXX. Convolvulaceae
Familia LXXI. Boragineae
Familia LXXII. Solanaceae
Familia LXXIII. Verbasceae
Familia LXXIV. Antirrhineae
Familia LXXV. Orobancheae
Familia LXXVI. Rhinanthaceae
Familia LXXVII. Labiatae
Familia LXXVIII. Verbenaceae
Familia LXXIX. Acanthaceae
Familia LXXX. Lentibularieae
Familia LXXXI. Primulaceae
Familia LXXXII. Globularieae
Familia LXXXIII. Plumbagineae
Familia LXXXIV. Plantagineae
Familia LXXXV. Amaranthaceae
Familia Phytolacceae
Familia LXXXVI. Chenopodeae
Familia LXXXVII. Polygoneae
Familia LXXVIII. Thymeleae
Familia LXXXIX. Santalaceae
Familia XC. Elaeagneae
Familia XCI. Aristolochieae
Familia XCII. Empetreae
Familia XCIII. Euphorbiaceae
Familia XCIV. Urticeae
Familia XCV. Juglandeae
Familia XCVI. Cupuliferae
Familia XCVII. Salicineae
Familia XCVIII. Betulineae
Familia XCIX. Coniferae
II. PHANEROGAMAE ENDOGENAE (MONOCOTYLEDONEAE)
Familia C. Hydrocharideae
Familia CI. Alismaceae
Familia CII. Butomeae
Familia CIII. Juncagineae
Familia CIV.Potameae
Familia CV. Najadeae
Familia CVI. Lemnaceae
Familia CVII. Typhaceae
Familia CVIII. Aroideae
Familia CIX. Orchideae
Familia CX. Irideae
Familia CXI. Amaryllideae
Familia CXII. Asparageae
Familia CXIII. Dioscoreae
Familia CXIV. Liliaceae
Familia CXV. Colchicaceae
Familia CXVI. Juncaceae
Familia CXVII. Cyperaceae
Familia CXVIII. Gramineae
III. CRYPTOGAMAE VASCULARES
Familia CXIX. Equisetaceae
Familia CXX. Marsileaceae
Familia CXXI. Lycopodiaceae
Familia CXXII. Filices
IV. APPENDIX
Familia CXXII. Characeae
INDEX SPECIERUM ET SYNONYMORUM
Praefatio
Novissimis temporibus multi et docti viri in explicandis patriae nostrae stirpibus desudaverunt; quorum e numero prae caeteris opera D. D. Ferdinandi Schur et Victoris de Janka magni fuit. Salutamus porro doctissimos viros : Schott, Nyman, Kotschy, Heuffler, Grisebach, Schenk, Andrae, Stur et alios. Inter nostrates vero primum locum obtinet Excellentissimus D. Archiepiscopus Dr. Ludovicus Haynald, qui et colligendis et cum maxima humanitate communicandis patriae nostrae stirpibus multum ad rem nostram botanicam contulit, cujus quidem locupletissimain plantarum nostrarum collectionem videre me non potuisse magnopere doleo. Nee tacebo doctos viros et sodales mihi carissimos: E. A. Bielz, Brassai, Czecz, Emmerich, Ercsei, Fronius, C. Fuss, Herzog, Kayser, Kovács, Nagy, Pávai, Porcius, Reckert, Reissenberger, Unvericht, Wolff, alios inultos, quos enumerare longum est. Liceat autem hoc loco pio amoris cultu venerari D. Michaelem Bielz, omnium naturae curiosorum inter nos et Nestorem et facile principem, cujus - proh dolor - et corpus extrema debilitat senectus, et si non animi, tarnen oculorum aciem perpetuae urgent tenebrae.
Si quis igitur vir doctus conscribendae Florae patriae nostrae criticas admoverit manus, suo jure fecerit. Me dudum animus impulit, sed quoties ad opus me accingerem, sensi illico, majus me subiturum esse onus, quam cui ferendo pares essent imbecilles mei humeri. Deficiebat me enim plantarum ipsarum larga copia; deficiebat librorum sufficiens apperatus; deficiebat oculorum in discernendis plantarum formis satis exercitata acies; deficiebat - id, quod maximum - ipsius rei herbariae lata et alta doctrina. Cur igitur scripsi? Non quod nescio cujus litterariae immortalitatis gloriae magnopere inhiascerem; dii melius mecum fecerunt, quum hujus vanitatis securum me reddiderint, qui multo potius bene intelligerem, omnem, si qui capiti meo obversatur doctrinae nimbus, ut quemque alium prae veritatis radiis cito dilapsurum, atque viros doctos perspectis bis plagulis satis fortiter admonitum iri veteris illius pastoris Michelsbergensis, qui ephemeridibus pagi sui inscripsisse dicitur: "die 25 hujus examinire meinen Johannem coram aedituis, wobei eich ergibt, dass er nichts weiss". Cur igitur non tacui et Philosophus mansi? Primum quod alto inter mortales fastigio collocati viri atque scientiae nostrae humanissimi fautoris votis satisfacere pietatis officii ducerem; porro quod fidelium sane sed male sedulorum carissimorum sodalium perpetuis incursionibus ulterius resistere non possem; deinde quod operae pretium facturas esse viderer, si, quae dispersa locis variis neque cuique obviis ephemeridum plagulis legerentur, in unum opus colligerem, ut ita, omnibus suo loco et ordine collocatis, facilius intelligi possit, et quo loco nimii fuisse videantur viri docti, qua vero late pateat epigonorum diligentiae incognita adhuc terra; denique quod his ipsis juvenibus, ad amabilem nostram scientiam accederé cupientibus, quos videbam satis multos, non magno pretio venale opusculum suppeditare vellem, cujus ope colligendarum stirpium nomina proprio Marte extricare possent, quum - sero eheu! - propria experientia edoctus essem, nisi quae a se ipsis didicerint, homines nescire. Ejusmodi autem librum videbam non exstare. Baumgartenii enim Enumeratio, etiam si magnis probi viri de patria nostra mentis nil detrectare velis, nobis tamen non sufficit; Kochii praeclarum opus ultra Leitharn in nostras regiones pedem proferre recusavit; Reichenbachii autem flora excursoria, - ut taceam alia - adeo minutis litteris expressa est, ut sine gravi oculorum periculo diurna" earn noctunaque manu nefas sit versare. Feci igitur periculum, et habent nunc, unde exordiri possint botanici nostri; quorum omnino opera - quum "recitatarum his plagulis plantarum numerus nimius sit, neque mea sententia in eo consistât, omnes re vera patriae nostrae incolas esse - pro majore parte in eo posita erit, ut, quae stirpes absque litteris passualibus irrepserint, foras ejiciant, pro minore modo, ut levi oculo praetervisos miseros exules in caram patriam restituant. Elaboravi nempe omni opera, ut omnes plantas, quae ad annum 1865 in patria recitatae sunt, colligerem, ac vix, ne unius nomen praetermiserim, timeo. Caeterum, quum non me puduerit, quae nescirem, fateri, - quod saepius quam pro votis fieri debuit, - disertis verbis significavi, et in quibus dubius haeserim, et quae non viderim, et quae non noverim; sed de his ipsis meis judiciis, quid dicam, non babeo, Delpbici oraculi responsis quondam aequiparavit vir doctus, hanc ego vero laudem vix arrogaverim. Delphica enim responsa sapientissima fuisse, quis est, qui nesciat ; mea autem, ne a Copaide lacu potius quam e regione fontis Castalii profecta esse videantur, magnopere timeo.
In ordinandie et describendis plantis Kochio duce me regi passus sum; nisi quod genera et species hinc inde arctioribus limitibus circumscripserim. Nimis late patet adhuc in ecientia nostra potentia dogmatis, cujus quidem in ipsa, cui ab initio reliquendum erat, theologia tandem aliquando ad finem vergit tristissimum Imperium, nedum in nostra exactissima scientia, quae ab omni ουως γαρ δεδοχται alienissima est. Equidem certe, quum non nimius laudator systematis Reichenbachiani, in eo tarnen clarissimo viro totus assentior, in quo dixit: "Exponere naturam, non confundere". Naturam autem certissime non expones, si, quae primo adspectu diverse appareant, artificióse deinde in unum cogas, Pulsatillae ex. gr. et Hepaticae cum Anemonis, Batrachia Callianthema omnino Ficariae cum Ranunculis, Cervariae Oreoselina Palimbiae Thysselina cum Peucedanis, Conringiae cum Erysimis, multa alia nisi vio lenter et clausis occuKs eodem genere conjungi nequeunt; mortis autem periculum potius subiturus, quam Leucanthema Tanacetorum fratres esse atque ab iisdem parentibus originem trahere unquam sum concessurus. De specierum confusione autem potius silebo; quis enim est, qui hodie se, quae sit species nee ne, intellexisse profitebitur?!
Diagnoses Kochianas, quum arctissimis limitibus se continere debuerint hae plagulae, concidere me opportuit; quod quidem feci non sine graviore conscientiae commotione. Ubi plantas ipsas oculis usurpare licebat, spero fore, ut graviora sphalmata non multa offendant viri docti; ubi haec copia minus data erat, veniam candidissimi lectoris impetrabo.
Loca natalia, quae mibi innot uerunt, omnia addidi, ut et plantarum per patriam geographica dispositio appareat, et intelligi possit, quas partes Transsilvanas botanicorum diligentia nondum salutaverit.
Quum primas operi scribendo manus admoverem, firmissime apud me statueram, nulla nova nomina fingere, sed in permultie iis, quae jam in flora nostra leguntur, acquiescore; cúrrente tarnen rota proposito stare non potui. Duos Tiros doctos salutavi, quorum prae caeteris omnibus in flora nostra locum nomen habet; alteram Petrum Sigervm, pharmacopolam, dum viveret, Cibiniensem, cujus in ipso conscribendo Baumgartenii opere partes magnae fuere, - alteram Ferdinandum Schur, de cujus praeclaris et eximiis in rem nostram berbariam meritis verbum non amplius addam; quis enim sanus noctuas Atbenas portaverit? Reliqua pauca nova nomina, quomodo locum suum defendant, ipsa videbunt.
Jam si his plagulis vel unicum ad nostra signa vocavero, voti me damnatum judicabo.
Vale, carissime lector, et si quid novisti rectius istis, candidus imperti, - si non his utere mecum.
In Villa S. Gerardi (Giresau) Pridie Calendas Januarias 1866.