Contenta

Introductio

VITA. Nicolaus Olahus in media saeculi XVI. parte unus ex iis erat' qui in vita politica et ecclesiastica excellebant. - Die 10. Ianuarii a. 1493. in oppido Szeben (Cibinium in Transsylvania) e familia Transalpinica principali, parentibus Stephano iudice regio oppidi Szászváros (in Transsylvania), cognato Matthiae regis Hungarorum (1458-90.) et Barbara Huszár (Hwzar) natus est. In schola capituli Varadiensis didicit; mox in aula Sigismundi Thurzo episcopi Varadiensis et Uladislai II. regis (1490-1516.) moratur. A. 1516. se vitae ecclesiasticae dedit; secretarius Georgii Szatmári cancellarii et episcopi Quinqueecclesiensis fit et ibidem canonicus promovetur. Georgio Szatmári a. 1521. archiepiscopo Strigoniensi electo Olahus canonicus Strigoniensis et archidiaconus Comaromiensis factus est. Mortuo patrono Szatmári (1524.) Ludovici II. regis (1516-26.) a secretis et consiliis creatur. Ludovico rege in pugna ad Mohács (1526.) mortuo Olahus se comitem viduae reginae Mariae, quae a fratre Carolo V. Caesare locumtenens Hollandiae creata est, addidit et apud eam usque ad annum 1542 plerumque Bruxellis degebat. Hic a. 1536. primum Hungariam, deinde 1537. Athilam scripsit; amicitia cum Erasmo Roterodamo conjungitur. In Hungariam reversus vicecancellarius Ferdinandi I. regis (1526-64.), mox episcopus Zagrabiensis et cancellarius regius (1543), deinde episcopus Agriensis (1548.), tum archiepiscopus Strigoniensis et summus cancellarius (1553.), postremo locumtenens regis (1562.) electus est. A. 1561. Iesuitas in Hungariam introduxit et Collegium Societatis lesu Tirnaviense, a. 1566. Strigonii Seminarium fundavit. Nicolaus Olahus domui Habsburgianae et religioni catholicae operam egregiam navavit; vir fidelissimus aulae regiae; a. 1563. Maximilianum archiducem vivente patre Ferdinando regem coronavit; a. 1564. Viennae exsequiis Ferdinandi regis aderat. Reformationem in Hungaria propagatam reprimebat; synodos convocat et in diaetis pro religione catholica novas leges constituendas urget. Strigonio a Tureis capto archidioecesim Tirnavia (Nagyszombat) gubernat. - Olahus ad res litterarias quoque ingentes sumptus fecit; humanistae Hollandiae eum Maecenatem honorabant observabantque. Praeter Erasmum Ursinus Velius poeta et Paulus Iovius scriptor rerum Italus in amicorum numero erant. Secretarius eius Nicolaus Istvanffy postea scriptor rerum Hungaricarum egregius fuit. Duas bibliothecas (Viennae et Tirnaviae), habuit; dives opum complura aedificia (Viennae, Posonii et Tirnaviae), praeterea multos vicos et fundos possidebat. - Die 15. Ianuarii a. 1568.75 annorum Posonii mortuus et, sicut voluit, Tirnaviae sepultus est; testamento magnam pecuniam ecclesiae legavit.