---

Contenta

INTRODUCTIO
LIBER I. BELLUM PETRI MOLDAVIAE VAIVODAE CUM SOLYMANO
LIBER II. DE APPARATU IOANNIS REGIS CONTRA SOLYMANUM CAESAREM IN TRANSSYLVANIAM INVADENTEM
LIBER III. DE SITU TRANSSYLVANIAE, MOLDAVIAE ET TRANSALPINAE
SUPPLEMENTUM. WRANTIO ATTRIBUTUM - LIBRO I. PRAEMITTENDUM
MARGINALIA
ANNOTATIONES CRITICAE
INDEX NOMINUM

---

Introductio

Antonius Wrancius in civitate Sibenico (in Dalmatia) die 29. mensis Mai a. 1504. natus est. Maiores eius e Bosna in Croatiam, inde in Dalmatiam Turcas fugerunt. Pater Franciscus Sibenici civis maxime insignis, cultura Italica excultus, mater Margaretha e familia Statilia Tragurina orta erant, cuius frater Ioannes postea episcopus Transilvanus factus est. Antonius noster linguam maternam Illyricam habebat; puer apud Ioannem avunculum primum Tragurii, deinde decem annorum in Transilvania maxima cura educatus est, cuius adiumento primum beneficio canonico Scodrensi et Vesprimiensi suppeditatus est, postea in universitatem Patavinam mittitur. Iuvenis reversus Viennae, mox Budae in aula avunculi moratus ad officium diplomaticum instituitur. Primum munus a rege Ioanne accepit, a quo laicus (post delicatam iuventutem) praepositus Budensis et secretarius regius electus est. Paulo post archidiaconatum Albae Iuliae adipiscitur. Stephanum Brodericum episcopum Sirmiensem patronum mox sibi conciliavit. Res diplomaticas paene omnes Ioannis regis solus administravit. Apud exteras nationes munere legati pluries fungebatur. E legationibus a. 1536. in Hungariam revertitur maximam experientiam diplomaticam sibi comparans. Post mortem Ioannis regis (1540.), cui fidelissimus erat, viduae reginae Isabellae adhaesit, ab anno 1549. autem Ferdinandum I. secutus canonicus Agriensis, archidiaconus Sabolcensis, lector canonicus Strigoniensis et abbas Pornensis factus est. A Nicolao Olaho archiepiscopo Strigoniensi quoque merito adiutus a. 1553. episcopus Quinqueecclesiensis creatur et ad Solymanum caesarem Turcarum missus in Turcia quattuor annos moratur. A. 1557. reversus episcopatum Agriensem consequitur, quod munus usque ad annum 1567. gessit. Interea arcem sedis episcopalis adversus Turcas munivit. A. 1568. iterum in Turciam ad Selimum II. caesarem mittitur, quocum pacem Drinapolitanam fecit. Mortuo Nicolao Olaho mense Novembri a. 1569. in locum eius archiepiscopus Strigoniensis electus est. Quia usque ad id tempus laicus erat, solum papa urgente mense Decembri eiusdem anni primam missam celebravit. Strigonioiam pridem a Turcis occupato sedem et aulam archiepiscopalem Viennam, Posonium et in civitatem Érsekújvár transtulit. Die 24. mensis Iunii a. 1572. locumtenens regius a Maximiliano I. rege electus est. Die 8. mensis Septembris a. eiusdem vivente patre Maximiliano Rudolphum Posonii regem Hungariae coronavit. Die 5. mensis Iunii a. 1573. a Gregorio XIII. papa cardinalis creatus est, honor autem eum vivum iam non invenit, nam die 15. mensis eiusdem in civitate Eperjes mortuus est. Corpus Tirnaviae est sepultum.

Wrancius spiritu humanitatis imbutus, rerum publicarum et ecclesiasticarum peritissimus, sollertissimus diplomata, scriptor dissertationum et monographiarum historicarum, orator unus e doctissimis aetatis suae viris excelsum sibi nomen comparavit. Immo iuvenis carmina quoque scribere tentavit.

Wrancius decades Bonfinis ab anno 1490. continuare voluit, quod opus titulo De rebus Hungarorum ab inclinatione regni historia incepit. Qua de causa permulta documenta historica et conscripsit et ab aliis scripta collegit, tempus autem, ut consilium impleret, rebus publicis et ecclesiasticis occupatus - nobis maxime dolentibus - non habuit. Opus, quod ad materiam attinet, sane eximium fuisset, nam plures linguas callens et legatus totam paene Europam (Poloniam, Italiam, Austriam, paeninsulam Haemi, Franciam, Britanniam, Turciam) peragrans fontibus permultis, ut e commentariis nobis relictis elucet, uti potuit. Wrancius autem historicus pragmaticus, ut dicitur, vix fuisset, nam obiectivitatem historicam in scriptis eius plerumque desideramus, scripta autem relicta - praesertim epistolae - ad historiam eius temporis cognoscendam fontes maxime pretiosi habentur, quae altera parte saeculi XVIII., usque ad quod tempus nullum effectum habuerant, ex archivo familiari Sibenicensi in Hungariam venerunt, mox - eodem saeculo exeunte - paene omnia in bibliothecam Francisci Széchenyi privatam, unde - testamento eiusdem Széchenyi a. 1802. dato - a. 1807. in Museum Nationale Hungaricum tunc fundatum devenerunt.

Scripla Wrancii omnia in 12 tomis edita sunt. Nova editio pretium operae faciet.

Vitam Wrancii filius fratris, Faustus, quem iuvenem ipse magnis sumptibus Posonii et Patavii educabat et qui - episcopus Csanadiensis quoque factus - honestum nomen in litteraturae historia quoque nobis reliquit, primus composuit.

---