Konrad Celtis
Ludi scaenici
Ludus Dianae - Rhapsodia
INTRODUCTIOConradus Cellis Protucius filius cultoris vineae Kalendis Februariis a. 1459 in pago Wipfeld prope Herbipolim (in Franconia) naius est. A patre ad negotium paternum destinatus est, studium autem bonarum artium, quarum elementa a propinquo quodam ecclesiastico didicerat, vitae rurali praeposuit, quapropter adulescentulus duodeviginti annorum domo patria clam relicta nave in Moeno et Rheno Coloniam Agrippinam vectus est, ubi in gymnasio liberalibus artibus et theologiae aliquantum temporis studuit et in baccalaureatus gradum a. 1479 ascendit. Deinde Celtis per nonullos annos peregrinatus esse regiones gentesque Germaniae perquirendi et litteras discendi docendique causa creditur, dum denique Heidelbergae per Rudolfum Agricolam eiusque patronum Ioannem de Dalberg praesulem Wormatiensem studiis humanitatis totus traditus est. A. 1485 magister artium promotus post Agricolae mortem iterum peregrinari coepit. Aestate a. 1486 Lipsiae moratus Artem versificandi et carminum Friderico Saxoniae electori dedicatam et mox duas tragoedias Senecae (Hercules furens et Coena Thyestis) edidit. Proximi vere anni (1487) auctore Friderico electore in arce Norimbergensi ab imperatore Friderico III. primus inter Germanos more Italico poetica lauru coronatus est, cui pro illo honore in quodam opusculo (Proseuticum ad divum Fridericum tertium pro laurea Apollinari) gratias egit. Studia, cum Italiam fontem renascentium litterarum ignoraret, imperfecta ratus paulo post Alpes transiit et clarissimos philosophos Patavii, Ferrariae, Bononiae, Florentiae, Venetiis et Romae audivit. Rediens per Hungariam in Poloniam profectus est et Cracoviae studiis praesertim mathematico-astronomicis se dedidit.
Duobus annis post per Vratislaviam et Pragam in Germaniam meridionalem reversus exeunte anno 1491 vel ineunte proximo in gymnasio Ingolstadensi docere coepit, ubi orationem inauguralem habuit eandemque una cum quadam Panegyri ad duces Bavariae scripta edidit. Pro lectionibus Epitoma in utramque Ciceronis Rhetoricam a. 1492 typis excudendum curavit. Ingolstadii aliquamdiu familiaritate doctorum virorum usus, stipendio et munere docendi satis contentus Academiam Platonicam ad bonas litteras curandas Italico more condere volebat, quo consilio postea Sodalitates Litterariae ortae sunt. Sed mox variis aerumnis affectus lecturam neglegere coepit crebrisque itineribus per Germaniam vagatus est. His annis alteram edilionem Artis versificandi et carminum (1494) et Carmen Sapphicum ad Sanctum Sebaldum (1495) edidit. Praeterea summa diligentia libris Amorum, Odarum, Epigrammatum conscribendis incubuit, in quibus vitam, amores, amicos, peregrinationes ac studia ornatu poetico descripsit.
Anno 1497 a Maximiliano I. fautore suo in universitatem Viennensem studiis humanitatis tunc florentissimam vocatus est, ubi maxime contentus usque ad mortem multifarias artes litterasque et musicam colendo, scriptores antiquos et Germanos medii aevi edendo, carmina sua incepta ad finem perducendo iuvenes docuit. A. 1501 Celte auctore Collegium poetarum et mathematicorum ab imperatore conditum potestateque poetas laureandi donatum est, cui Celtis praepositus est. His annis haec opera edidit: Apulei De mundo (1497), epigrammata titulo Oeconomiae collecta (1499-1500), Propositiones cardinalis Nicolai Cusae De li non aliud una cum Carmine Saeculari Celtis (1500), Septenaria sodalitas litteraria Germaniae et minora carmina Ausonii (1500), Taciti Germania et Germania Generalis Celtis (1500), Ludus Dianae (1501), opera Hrotsvithae a Celte in coenobio S. Emerani Ratisponae inventa (1501), Carmen ad Charitatem Pirckheimer (1502), Quattuor libri Amorum una cum aliis operibus (Germania Generalis, Libellus de origine, situ, moribus et institutis Norimbergae, Vita S. Sebaldi, Ludus Dianae) partim iam editis (1502), Rhapsodia una cum carminibus Collegii poetarum in Maximilianum (1505), Melopoiae Petri Tritonii discipuli Celtis (1507), Ligurinus a Celte inventus (1507). Celera diversa et varia studia Celtis immatura morte abrupta sunt. Die 4. mensis Februarii anni 1508 diem supremum Viennae in bursa S. Annae obiit et in coemeterio S. Stephani sepultus est. Post mortem a. 1513 ab amicis libri Odarum quattuor in publicum editi sunt; libros Epigrammatum quinque a. 1881 Carolus Hartfelder edidit; editio epistolarum Conradi Celis et missarum et allatarum ab Iohanne Rupprich a. 1934 curata est. Germania illustrata opus maioris momenti, cuius praeludium non solum Norimbergam, sed etiam quattuor libros Amorum et Germaniam Generalem fuisse putamus et qua scribenda paene totam vitam consumpsit, ad finem non perducta est.